Interview
‘Nederland is een geweldig land’
Na 25 jaar Amerika keert Max Westerman (50) terug naar Nederland. Hij gaat op zoek naar de dingen die hier anders zijn dan in de Verenigde Staten. Op de voor hem kenmerkende persoonlijke, participerende en ironische manier doet hij hiervan verslag in de tiendelige serie Westermans Nieuwe Wereld.
Hoe nieuw is de wereld van Westerman?
‘Niet helemaal nieuw, natuurlijk. Maar als je zo’n lange tijd uit Nederland weg bent geweest, kijk je er met een frisse blik tegenaan. Allerlei dingen vallen je op die men hier heel normaal vindt. Ik opereer als toerist in eigen land tegen de achtergrond van mijn ervaringen in Amerika. Andersom ga ik ook op zoek naar de gemiddelde Amerikaan. Wij denken aan Amerika als een conservatief, republikeins land, maar wat blijkt? De gemiddelde Amerikaan is democraat.’
Welke dingen vallen je op die wij normaal vinden?
‘Nou, bijvoorbeeld dat de Nederlander bijna altijd op vakantie is. Dat viel me al op toen ik nog in Amerika werkte. Als je probeerde collega’s of andere mensen in Nederland te bereiken, kreeg je meestal de boodschap dat de desbetreffende persoon niet aanwezig was en dat je het maar elders moest proberen, of wachten tot hij terug was. Dus gaan we op zoek naar de vakantie vierende Nederlander op de camping, in de hoop op die plaats de ware volksaard te ontdekken. Dat is maar een klein onderdeel van de aflevering met als thema “de volksaard”, er worden veel meer verhalen verteld. Ik probeer mijn indrukken op een aansprekende manier over te brengen, in de hoop dat de kijkers aan het denken worden gezet over onze samenleving.’
Zie je hier ook Amerikaanse invloeden?
‘In de derde aflevering gaan we naar het politieke machtscentrum Den Haag om te bekijken in hoeverre de Nederlandse politiek is veramerikaniseerd. Toen ik jaren geleden vertrok, waren Nederlandse politici heel saaie types, die in wollige taal allerlei saaie dingen verkondigden. Nu concurreren ze met elkaar in hun streven zo spannend mogelijk voor de dag te komen. Ze spreken in snelle soundbites in de hoop het nieuws te halen. Dat hebben ze overgenomen uit de Amerikaanse politiek, onder anderen door politiek adviseur Kay van de Linde, de man achter Rita Verdonk. Kay doet een boekje open over de manier waarop hij Rita in de markt zet.’
Wat vind je van de Nederlandse televisie?
‘Het valt me op hoeveel bekende Nederlanders er in programma’s worden gestopt. Alsof er geen format bedacht kan worden zonder “sterren”. Dat heb ik altijd heel bizar gevonden. We praten daarover met iemand die daarnaar onderzoek heeft gedaan. Waarom is die BN’er-cultus er eigenlijk in geslopen? Hij heeft daarvoor een paar leuke verklaringen. Ik merk het zelf ook als ik op straat loop. De mensen willen allemaal wat van je. Ik krijg de gekste uitnodigingen. Nog geen uur nadat ik ontslag had genomen bij RTL als correspondent, kreeg ik een uitnodiging van een producent: “Meneer Westerman, wat dacht u ervan te gaan dansen op het ijs?” En de omroep LLiNK wil bij mij thuis komen kijken of ik mijn afval wel in de biodynamische bak – of hoe heet dat hier – stop.’
Bezoek je ook toeristische attracties?
‘Jazeker, net als alle Amerikanen breng ik een bezoek aan de Zaanse Schans. Nooit geweten dat het daar zo mooi is. En druk. Het is machtig interessant omdat hier onze industriële revolutie begonnen is. De mensen staan in de rij om klompen te kopen. Je kunt zien hoe die worden gemaakt, een man vertelt het in vier talen. We zijn ook naar de kaasmarkt in Edam geweest; daar rennen de kaasdragers met die kazen over de markt omdat ze vroeger per lading betaald kregen en dus haast hadden. Dat deed me erg denken aan fietskoeriers in Amerika die per pakje worden betaald. O, heb je hier ook fietskoeriers? Dat wist ik niet.’
Vertrutting
Kwam je dingen tegen die je nog niet wist?
‘Ik had me nooit gerealiseerd dat Nederland ook een Biblebelt heeft, net als in Amerika. Daar heb ik altijd veel aandacht besteed aan godsdienst, omdat die heel bepalend is voor de Amerikaanse cultuur, en ook voor de politiek. In Nederland blijkt dat ook zo te zijn: de invloed van religie is zelfs toegenomen. Wij doen vaak lacherig over de Amerikaanse godsdienstbeleving, maar in Nederland bestaat die eveneens. En ook in de Nederlandse politiek speelt religie nu een rol. Niet voor niets praten we met minister Rouvoet. De rol van christelijk rechts in de politiek is ook hier toegenomen. Net als de bemoeizucht van de overheid, met als gevolg de betutteling en vertrutting van Nederland.’
In welk opzicht is Nederland sinds je vertrek het meest veranderd?
‘Dit is een geweldig land, maar men vergeet soms waaróm Nederland zo’n geweldig land is geworden. Dat heeft veel te maken met de gastvrijheid die wij altijd hebben getoond tegenover buitenlandse volkeren. We waren van oudsher een immigratieland, net als Amerika, en daardoor zijn wij succesvol geworden. In de eerste aflevering laten we zien hoe belangrijk Nederland voor Amerika is geweest. Juist in de beginjaren van dat land hebben wij daar een mentaliteit neergelegd van koopmansgeest, tolerantie en openheid voor vreemde culturen. Die hebben wij naar het eiland Manhattan gebracht. Het meest opvallend nu is misschien nog wel de manier waarop in Nederland tegen moslims wordt aangekeken. Er wordt hier veel heftiger op moslims gereageerd dan in New York, waar de aanslagen zijn gepleegd. En die moskeeën waar men hier zo bang voor is… Ik zie ze niet. Als ik door Nederland rijd, zie ik in ieder dorp wel een christelijke kerk. Het valt dus allemaal wel mee met de islamisering van Nederland. In Den Haag ontmoet ik Tweede Kamerlid Martin Bosma van de PVV, een voormalige collega van mij die in New York heeft gewoond en gewerkt en nu buitenlanders uit Nederland wil weren. Dat is een interessante discussie geworden.’
Ineke Kester
Bron: KRO Magazine